Merknaam
Pyzchiva – Stelara – Uzpruvo – Wezenla
Wat is ustekinumab en hoe werkt het?
Ustekinumab behoort tot de groep van de ‘biologische geneesmiddelen’ (dit zijn geneesmiddelen waarvan de werkzame stof een ‘biologische afkomst’ heeft, ze worden gevormd met behulp van levende organismen). Het is een monoclonaal antilichaam gericht tegen IL12-23 (Interleukine 12 en 23). Bij IBD (inflammatoire darmziekten) ontstaat een overdreven ontstekingsreactie in het lichaam (waaronder de darm). Daarbij speelt overactiviteit van IL 12-23 een belangrijke rol. Ustekinumab blokkeert de overmatige activiteit van IL 12-23 om zo het ontstekingsproces bij IBD tegen te gaan.
Ustekinumab wordt ook gebruikt bij ontstekingsziekten van de huid (en gewrichten).
Terugbetalingsregels
Ustekinumab wordt terugbetaald bij zowel de ziekte van Crohn als bij Colitis Ulcerosa in ‘eerste lijn'.
Voorbereiding voor de start
Vóór de start van de behandeling worden enkele onderzoeken uitgevoerd om na te gaan of er geen sluimerende infecties aanwezig zijn: een bloedonderzoek, een huidtest (Mantouxtest voor tuberculose) en een longfoto. Infecties kunnen soms aanwezig zijn in het lichaam zonder dat je hiervan klachten hebt. Ustekinumab heeft een invloed op het immuunsysteem waardoor gebruik van deze medicatie ervoor kan zorgen dat de infectie opflakkert.
Attest
Er bestaan terugbetalingsregels waaraan voldaan moet zijn vóór de start van de behandeling. Dit wordt besproken met je behandelende arts. Het attest wordt in orde gebracht door de arts en wordt mee opgevolgd door de IBD-verpleegkundige.
Vaccinaties
Vaccinaties worden vóór de start van en tijdens de behandeling besproken en opgevolgd met je behandelende arts en je huisarts. Het is van groot belang dat er geen levend verzwakte vaccins meer mogen worden toegediend na de start/tijdens de behandeling (bijvoorbeeld vaccin tegen gele koorts en mazelen-bof-rubella).
Algemeen wordt het pneumokokkenvaccin, het jaarlijks covid- en griepvaccin en de 10-jaarlijkse tetanusvaccinatie aanbevolen.
Latexallergie
De verpakking van Stelara bevat latex; bij latexallergie kunnen er reacties optreden. Indien je gekend bent met een latexallergie, wordt dit best voorafgaandelijk besproken met je arts.
Opstart- en onderhoudsschema van de behandeling
| Inductie | Week 0 | Infuus |
| Onderhoud | Week 8 | Subcutane (onderhuidse) injectie 90mg elke 8 weken |
| Nazicht | Tussen week 12 en 20 | Voor colitis ulcerosa: linker coloscopie Voor ziekte van Crohn: eventueel calprotectine |
De opstart (inductie) gebeurt door middel van een éénmalig infuus (op basis van je gewicht) in het IBD-dagziekenhuis. Deze toediening duurt ongeveer 1 uur, nadien blijf je nog 1 uur ter observatie. Daarna volgt op week 8 en week 16 een subcutane (onderhuidse) injectie (90mg) tijdens een consult bij de IBD-verpleegkundige. Nadien volgt de onderhoudsbehandeling met een subcutane injectie (90mg) om de 8 weken.
Voor wat betreft de subcutane (onderhuidse) injectie bestaat momenteel enkel een spuit. De IBD-verpleegkundige zal je aanleren hoe je die moet gebruiken. Als je je niet zelf wil injecteren, kunnen we eventueel een familielid inschakelen of thuisverpleging. De spuiten of pennen moet je thuis in de koelkast bewaren (tussen 2 en 8 °C).
Opvolging
Het effect van ustekinumab komt meestal pas over verloop van enkele weken en soms kan het effect pas later zichtbaar worden.
Bij colitis ulcerosa moet er voor de terugbetaling vóór week 20 een linker coloscopie gebeuren; deze moet aantonen dat er verbetering is van de ziekteactiviteit ten opzichte van vóór de start.
Opvolging van de ziekteactiviteit kan gebeuren door middel van symptoomopvolging, bloedafname, stoelgangsstaal, beeldvorming (echo/MR/CT) of endoscopie. Hoe en wanneer deze onderzoeken gebeuren hangt af van de situatie en wordt besproken met je behandelende arts.
Als blijkt dat de medicatie goed aanslaat, wordt deze in principe verder gezet. Het onderdrukt de ontsteking en heeft als doel ‘ziekteremissie’ te bekomen en te behouden. Er kan geen definitieve genezing van je ziekte worden bekomen en het stoppen van de medicatie kan een opflakkering veroorzaken.
Wanneer je ziek bent, koorts en/of zona hebt, wordt de toediening soms uitgesteld. Je contacteert in dat geval best altijd de IBD-verpleegkundige!
Mogelijke nevenwerkingen
Zoals bij alle geneesmiddelen, kan ook het gebruik van ustekinumab bijwerkingen veroorzaken. Lokale reactie op de injectieplaats is mogelijk (jeuk, roodheid, zwelling of pijn). Andere bijwerkingen kunnen ook optreden zoals hoofdpijn, huiduitslag, lopende neus.
Contacteer altijd de IBD-verpleegkundige of behandelende arts bij het vermoeden van een allergische reactie of bij tekens van infectie zoals koorts.
Zwangerschap en borstvoeding
Ustekinumab lijkt vermoedelijk veilig tijdens zwangerschap en borstvoeding.
Bespreek tijdig een eventuele zwangerschapswens met de IBD-verpleegkundige en/of je behandelende arts. Gelieve ons zeker op de hoogte te brengen van een vastgestelde zwangerschap!
In sommige gevallen wordt de behandeling met ustekinumab onderbroken aan het einde van de zwangerschap (derde trimester). Indien je ustekinumab ook kreeg tijdens het (tweede en) derde trimester van de zwangerschap is het belangrijk dat je dit meldt aan de kinderarts; je baby mag in dat geval de eerste 6 à 12 maanden na de geboorte geen ‘levend vaccin’ krijgen zoals het Rotavirusvaccin.
Contact
IBD-verpleegkundigen
- Telefonisch (052 25 21 76) te bereiken op dinsdag, donderdag en vrijdag.
Via secretariaat gastro-enterologie
Via mail
IBD-artsen
